Historijat bosanskog arapskog konja

Organizovani ergelski uzgoj arapskog konja u Bosni i Hercegovini započeo je 1895. godine, kada su prvi pastusi i kobile uvezeni iz Sirije i smješteni u Butmiru kod Sarajeva. Prvobitna ideja bila je oplemenjivanje bosanskog brdskog konja, ali su se rezultati pokazali toliko uspješnim da su austrougarske vlasti odlučile proširiti uzgoj na čistokrvne arapske konje.

S obzirom na ograničenu površinu, ergela je 1898. godine premještena na Borike kod Rogatice, gdje su izgrađeni moderni objekti i organizovana ispaša. Tokom Prvog svjetskog rata ergela je privremeno premještena u Modriču i Borje, da bi se 1923. godine vratila u Sarajevo, na lokalitete Dolac Malte i Kotorac, gdje je raspolagala i hipodromskim površinama na Butmiru i ljetnjim pašnjacima na planini Igman.

Od osnivanja ergele pa do danas, kroz rasplod je prošlo 99 pastuha. U prvim godinama korišteni su originalni pustinjaci: Massud, Maneghie Abaali, Simhan, Ferhan El Neđd, Siglavy Gidran, O’Bajan, Šehun, Mišhur i drugi. Pod uticajem evropskih trendova, 1918. godine u ergeli Radauc kupljen je pastuh Shagya X–13, čiji potomci nisu odgovarali eksterijeru i postepeno su izbačeni iz uzgoja.

Najvažnije linije pastuha koje su oblikovale bosanskog arapskog konja su: Gazal, Ilderim, Lenkoran, El Hafi, Siglavy, Kuhaylan Zaid, Sabih i Mabrouk. Kod kobila su u prvom periodu najviše zapaženi rodovi Kadina, El Hafi, Hamdani, O’Bajan, Luna, Fehra i Darinka. Svaki od ovih rodova, zahvaljujući selektivnom uzgoju i prilagodbi lokalnim klimatskim uslovima, dao je snažan genetski doprinos pasmini.

Matične knjige uzgoja arapskog konja u Bosni i Hercegovini vode se uredno od 1895. godine do danas. One obuhvataju sve pastuhe i kobile, njihove rodove i potomke, pripuste i ždrijebad, te omogućavaju kreiranje detaljnih matičnih listova, sada i do pet generacija. Kontinuitet uzgoja sačuvan je čak i nakon rasformiranja ergele Borike, zahvaljujući privatnim uzgajivačima i entuzijazmu stručnjaka.

Bosanski arapski konj odlikuje se skladnim izgledom, elegancijom i visokim procentom krvi originalnih arapskih konja. Njegov eksterijer gotovo se nije mijenjao od Drugog svjetskog rata. Danas, zahvaljujući radu privatnih uzgajivača i ergele Borike, broj bosanskih arapskih konja u BiH, Hrvatskoj, Srbiji i Crnoj Gori kontinuirano raste, a uzgoj se odvija na temelju starih linija pastuha i rodova kobila, očuvavajući genetsku autentičnost pasmine.

Uzgoj bosanskog arapskog konja predstavlja spoj tradicije, nauke i ljubavi prema konjima, te čini ovu pasminu jedinstvenom, cijenjenom i priznatom među ljubiteljima i stručnjacima širom svijeta.